Πατήστε παρακάτω να ακούσετε το άρθρο (GR)
Click below to listen to the article (EN)
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται το φιλόδοξο σχέδιο για τη δημιουργία του πρώτου μόνιμου υπόγειου αποθετηρίου πυρηνικών αποβλήτων στον Καναδά, με βασικό σημείο προβληματισμού τη μεταφορά των ιδιαίτερα επικίνδυνων υλικών προς την προτεινόμενη τοποθεσία στο βορειοδυτικό Οντάριο.
Η περιοχή που εξετάζεται βρίσκεται κοντά στον Δήμο Ignace και την κοινότητα Wabigoon Lake Ojibway Nation, περίπου 250 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Thunder Bay. Εκεί σχεδιάζεται να κατασκευαστεί ένα βαθύ γεωλογικό αποθετήριο που θα φιλοξενεί, σε βάθος εκατοντάδων μέτρων, εκατομμύρια δεμάτια χρησιμοποιημένου πυρηνικού καυσίμου.
Το έργο, προϋπολογισμού περίπου 26 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προτείνεται από τον Nuclear Waste Management Organization και προβλέπεται να εκτείνεται σε χρονικό ορίζοντα 160 ετών. Σύμφωνα με την Impact Assessment Agency of Canada, το αποθετήριο θα προσφέρει μόνιμη αποθήκευση για σχεδόν έξι εκατομμύρια δεμάτια πυρηνικών αποβλήτων.
Νομικοί και περιβαλλοντικοί φορείς επισημαίνουν ότι το ζήτημα της διαχείρισης των αποβλήτων αυτών αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα προβλήματα της πυρηνικής βιομηχανίας, καθώς τα υλικά παραμένουν επικίνδυνα για χρονικά διαστήματα που ξεπερνούν κατά πολύ την ανθρώπινη κλίμακα. Η δημόσια διαβούλευση που βρίσκεται σε εξέλιξη έχει φέρει στο προσκήνιο την ανάγκη πλήρους αξιολόγησης όλων των πιθανών κινδύνων.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στο γεγονός ότι η μεταφορά των αποβλήτων δεν περιλαμβάνεται αναλυτικά στην αρχική περιγραφή του έργου. Περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι χωρίς σαφή και ολοκληρωμένο σχεδιασμό για τη μετακίνηση του υψηλού επιπέδου ραδιενεργού φορτίου από το νότιο Οντάριο και την ανατολική χώρα, η αξιολόγηση παραμένει ελλιπής.
Από την πλευρά του, ο οργανισμός που προτείνει το έργο υπογραμμίζει ότι η μεταφορά ραδιενεργών υλικών πραγματοποιείται στον Καναδά εδώ και δεκαετίες, υπό αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο και με ειδικά σχεδιασμένα δοχεία που μπορούν να αντέξουν ακόμη και ακραία σενάρια ατυχημάτων. Το σχέδιο προβλέπει περιορισμένο αριθμό μεταφορών ημερησίως, συνεχή παρακολούθηση των διαδρομών και αποφυγή μετακινήσεων σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Ωστόσο, ακαδημαϊκοί που μελετούν διεθνώς τη διάθεση πυρηνικών αποβλήτων επισημαίνουν ότι η κλίμακα του συγκεκριμένου σχεδίου είναι πρωτοφανής για τη χώρα. Σε αντίθεση με παλαιότερες μεταφορές μικρότερης επικινδυνότητας, το προτεινόμενο εγχείρημα αφορά μεγάλες ποσότητες υψηλής ραδιενέργειας, οι οποίες θα διασχίζουν χιλιάδες χιλιόμετρα και πολλές επαρχίες.
Η Canadian Nuclear Safety Commission συμμετέχει στη διαδικασία αξιολόγησης μαζί με την IAAC, με τις αρμόδιες αρχές να τονίζουν ότι η παρούσα φάση έχει ως στόχο να καθοριστεί το εύρος των θεμάτων που θα εξεταστούν σε βάθος. Όπως διευκρινίζεται, το ενδεχόμενο ένταξης της μεταφοράς στην πλήρη περιβαλλοντική αξιολόγηση παραμένει ανοιχτό.
Καθώς η αρχική περίοδος υποβολής σχολίων ολοκληρώνεται, η συζήτηση αναδεικνύει το μέγεθος της απόφασης που καλείται να λάβει ο Καναδάς. Πρόκειται για ένα έργο με συνέπειες που εκτείνονται σε χιλιάδες χρόνια, γεγονός που, όπως επισημαίνουν νομικοί και περιβαλλοντικοί ειδικοί, καθιστά αναγκαία μια αυστηρή, διαφανή και πλήρως τεκμηριωμένη διαδικασία πριν από οποιαδήποτε τελική έγκριση.
