Με ευρεία πλειοψηφία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την ετήσια έκθεση για την πρόοδο της Τουρκίας, στέλνοντας ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Άγκυρα σχετικά με τις σοβαρές ανησυχίες που εξακολουθούν να υπάρχουν για το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και τις σχέσεις της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η έκθεση, εισηγητής της οποίας ήταν ο Ισπανός ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), Natxo Sánchez Amor, καταγράφει σειρά προβλημάτων που αφορούν τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία, τις διώξεις πολιτικών αντιπάλων, δημοσιογράφων και ακτιβιστών, καθώς και τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο. Μετά από τροπολογίες που κατατέθηκαν με πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ, η έκθεση περιλαμβάνει αναφορές στην τουρκική κατοχή της Κύπρου, στις μονομερείς διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» καθώς και στα περιουσιακά δικαιώματα των Κωνσταντινουπολιτών.
Κατά τη συζήτηση που προηγήθηκε της ψηφοφορίας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ο εισηγητής της έκθεσης ήταν ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην τουρκική ηγεσία. Ο Natxo Sánchez Amor υπογράμμισε ότι εδώ και μία δεκαετία η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένει ουσιαστική πρόοδο από την Τουρκία, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
«Η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να επανεκκινηθεί υπό τις παρούσες συνθήκες», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η χώρα απομακρύνεται διαρκώς από τις ευρωπαϊκές αξίες. Όπως ανέφερε, η κατάσταση στο κράτος δικαίου και στα ανθρώπινα δικαιώματα έχει επιδεινωθεί σημαντικά, ενώ οι συλλήψεις πολιτικών αντιπάλων και οι περιορισμοί στις ελευθερίες αποτελούν σοβαρά εμπόδια για οποιαδήποτε πρόοδο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Ο εισηγητής αναφέρθηκε ειδικά στη φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, καθώς και στις διώξεις δημοσιογράφων, ακτιβιστών και άλλων πολιτικών προσωπικοτήτων, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες πρακτικές δεν συνάδουν με τις θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η Ευρώπη οφείλει να διατηρήσει ένα λειτουργικό πλαίσιο συνεργασίας με την Τουρκία, ιδιαίτερα σε ζητήματα ασφάλειας και περιφερειακής σταθερότητας. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν αναπόσπαστα μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας και βασικούς πυλώνες κάθε μελλοντικής σχέσης ΕΕ και Τουρκίας. Τόνισε επίσης ότι εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά ελλείμματα εμπιστοσύνης και αποκλίσεις από τις αρχές της καλής γειτονίας, τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ουσιαστικά.
Στη συζήτηση παρενέβη και ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νικόλας Φαραντούρης, ο οποίος χαρακτήρισε την τουρκική στάση «πρωτοφανές διεθνές παράδοξο».
«Μία χώρα χτυπά την πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητά να συμμετάσχει στην τελωνειακή ένωση και στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και άμυνας, ενώ ταυτόχρονα δεν αναγνωρίζει ένα κράτος-μέλος και απειλεί με πόλεμο ένα άλλο», δήλωσε χαρακτηριστικά, ζητώντας από όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να διατηρήσουν μια σταθερή και ξεκάθαρη στάση απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις.
Μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας, ο κ. Φαραντούρης υποστήριξε ότι τα συμπεράσματα της έκθεσης αποτελούν μήνυμα όχι μόνο προς την Άγκυρα αλλά και προς την Αθήνα.
«Η καταδίκη των προκλήσεων του αυταρχικού καθεστώτος της Άγκυρας πρέπει να προβληματίσει και την Αθήνα. Η Ελληνική Κυβέρνηση επένδυσε επιπόλαια στον κατευνασμό χωρίς αντίκρισμα. Απαιτείται άλλη στρατηγική, με εξωστρέφεια, ενεργητική διπλωματία και παρέμβαση υπέρ της ειρήνης και του διεθνούς δικαίου, με στιβαρή και διεκδικητική παρουσία στους διεθνείς οργανισμούς και με ενεργοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του ελληνισμού», δήλωσε ο ευρωβουλευτής.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Επίτροπος Διεύρυνσης Marta Kos επανέλαβε ότι η Τουρκία παραμένει σημαντικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και υποψήφια προς ένταξη χώρα. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στο κράτος δικαίου και στις θεμελιώδεις ελευθερίες, ενώ αντίθετα παρατηρείται συνεχής οπισθοδρόμηση από το 2018 και μετά.
Η κ. Kos εξέφρασε επίσης ανησυχία για τις δικαστικές διώξεις πολιτικών προσώπων, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών στην Τουρκία, καθώς και για τις εξελίξεις που επηρεάζουν τον πολιτικό πλουραλισμό, τονίζοντας ότι χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να υπάρξει επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Παρά τις σοβαρές διαφωνίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η συνεργασία με την Τουρκία παραμένει σημαντική σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, το εμπόριο και η τελωνειακή ένωση. Σήμερα η Τουρκία φιλοξενεί περίπου 2,3 εκατομμύρια πρόσφυγες, ενώ αποτελεί τον πέμπτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η υπερψήφιση της έκθεσης αποτελεί ένα ακόμη σαφές μήνυμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τον σεβασμό του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών ελευθεριών, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των σχέσεων καλής γειτονίας με όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στους τομείς αυτούς, η επανεκκίνηση της ενταξιακής διαδικασίας παραμένει εκτός ορίζοντα.
