Μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους στην αντιμετώπιση του καρκίνου πραγματοποίησαν επιστήμονες στην Αυστραλία, οι οποίοι κατέγραψαν για πρώτη φορά ανοσοκύτταρα να επιτίθενται και να καταβροχθίζουν ζωντανά καρκινικά κύτταρα μελανώματος. Το επίτευγμα προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός αμύνεται απέναντι στον καρκίνο και ενδέχεται να οδηγήσει στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών ανοσοθεραπειών.
Η ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Ιατρικής Έρευνας Garvan εντόπισε μια ιδιαίτερη κατηγορία μακροφάγων, κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος που βρίσκονται σε μεγάλους αριθμούς μέσα στους όγκους. Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες γνώριζαν ότι τα μακροφάγα συμμετέχουν με κάποιον τρόπο στην εξέλιξη του καρκίνου, χωρίς όμως να είναι σαφές εάν λειτουργούν υπέρ ή κατά της ανάπτυξης των όγκων.
Χρησιμοποιώντας προηγμένη τεχνολογία απεικόνισης, οι ερευνητές παρακολούθησαν σε πραγματικό χρόνο τα συγκεκριμένα κύτταρα να συγκεντρώνονται γύρω από όγκους μελανώματος, να περικυκλώνουν ζωντανά καρκινικά κύτταρα και στη συνέχεια να τα καταναλώνουν. Η διαδικασία αυτή φαίνεται να περιορίζει την ανάπτυξη του όγκου και να ενισχύει τη φυσική άμυνα του οργανισμού.
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Γιούκι Κιθ, χαρακτήρισε το εύρημα πρωτοποριακό, σημειώνοντας ότι είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται άμεσα ένα μακροφάγο να επιτίθεται και να καταπίνει ζωντανό καρκινικό κύτταρο. Όπως ανέφερε, οι ερευνητές υποψιάζονταν εδώ και χρόνια ότι τα κύτταρα αυτά έπαιζαν σημαντικότερο ρόλο από αυτόν που τους αποδιδόταν, όμως μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν οι απαραίτητες αποδείξεις.
Καθοριστικό ρόλο στην έρευνα διαδραμάτισε μια υποομάδα μακροφάγων που παράγουν την πρωτεΐνη CD169. Όταν οι επιστήμονες αφαίρεσαν επιλεκτικά αυτά τα κύτταρα από πειραματικά μοντέλα, διαπίστωσαν ότι οι όγκοι αναπτύσσονταν ταχύτερα, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι συμβάλλουν ενεργά στον έλεγχο της νόσου.
Οι εικόνες που κατέγραψαν οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης ότι η αντικαρκινική δράση αυτών των κυττάρων φαίνεται να πραγματοποιείται ανεξάρτητα από τα Τ και Β λεμφοκύτταρα, τα οποία μέχρι σήμερα θεωρούνταν οι βασικοί «στρατιώτες» του ανοσοποιητικού συστήματος απέναντι στον καρκίνο. Η διαπίστωση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενδέχεται να ανατρέψει ορισμένες από τις επικρατούσες αντιλήψεις γύρω από την ανοσολογική αντιμετώπιση των όγκων.
Τα ευρήματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των περιορισμών που παρουσιάζουν οι σημερινές ανοσοθεραπείες. Παρότι οι θεραπείες που ενεργοποιούν τα Τ-κύτταρα έχουν αλλάξει τα δεδομένα για πολλούς ασθενείς με προχωρημένο μελάνωμα, περίπου οι μισοί δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα CD169-θετικά μακροφάγα ίσως αποτελούν τον κρίσιμο σύνδεσμο που θα μπορούσε να βοηθήσει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να επιτίθεται αποτελεσματικότερα στους όγκους.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα κύτταρα αυτά δεν λειτουργούν μόνο ως «καθαριστές» του οργανισμού, αλλά και ως αγγελιοφόροι του ανοσοποιητικού συστήματος. Αφού εντοπίσουν και καταναλώσουν μια απειλή, παρουσιάζουν τμήματά της στα υπόλοιπα ανοσοκύτταρα, ενεργοποιώντας περαιτέρω την ανοσολογική απόκριση. Η διαδικασία αυτή ενδέχεται να αποτελέσει το κλειδί για την αποτελεσματικότερη κινητοποίηση των Τ-κυττάρων εναντίον του καρκίνου.
Η ερευνητική ομάδα εξετάζει ήδη τρόπους αξιοποίησης της ανακάλυψης για την ανάπτυξη νέων θεραπειών. Μελλοντικά φάρμακα θα μπορούσαν να αυξάνουν τον αριθμό ή τη δραστικότητα αυτών των κυττάρων, ενισχύοντας την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμά τους όγκους. Αν η προσέγγιση αυτή αποδειχθεί επιτυχής, δεν αποκλείεται να εφαρμοστεί όχι μόνο στο μελάνωμα αλλά και σε πολλές άλλες μορφές καρκίνου. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα μακροφάγα βρίσκονται σε μεγάλους αριθμούς στους περισσότερους συμπαγείς όγκους, γεγονός που δημιουργεί την προοπτική η ανακάλυψη να αξιοποιηθεί ευρύτερα στην ογκολογία και να ενισχύσει τις υπάρχουσες ανοσοθεραπείες για μεγαλύτερο αριθμό ασθενών.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Experimental Medicine και ήδη θεωρείται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βήματα των τελευταίων ετών στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ ανοσοποιητικού συστήματος και καρκίνου.
Main Photo: A highly magnified view of a human melanoma tumor.
Here, you can see the protective ‘housekeeping’ immune cells called CD169+ macrophages (highlighted in bright green and red) positioned right up against the cancer cells (in pink), ready to attack and engulf them.
Photo by Phan Lab @ Garvan Institute
