Νέοι κανόνες ισχύουν από τις 16 Σεπτεμβρίου για τις κληρονομιές στην Ελλάδα, με σημαντικές αλλαγές στα χρέη του αποβιώσαντος, στις διαθήκες, στη νόμιμη μοίρα και στη μοιρασιά της περιουσίας.
Μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές αφορά όσους κληρονομούν περιουσία μαζί με χρέη.
Με το νέο καθεστώς, ο βασικός κανόνας είναι ότι ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τις οφειλές που άφησε ο αποβιώσας. Αν, για παράδειγμα, κάποιος αφήσει περιουσία αξίας 100.000 ευρώ και χρέη 150.000 ευρώ, ο κληρονόμος δεν καλείται κανονικά να καλύψει από τη δική του περιουσία τις επιπλέον 50.000 ευρώ.
Ο νόμος προβλέπει, πάντως, εξαιρέσεις. Προσωπική ευθύνη μπορεί να προκύψει, μεταξύ άλλων, εάν ο κληρονόμος επιλέξει να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομία ή παραβεί συγκεκριμένους κανόνες προστασίας της κληρονομιαίας περιουσίας.
Τι Αλλάζει στη Νόμιμη Μοίρα
Σημαντική αλλαγή υπάρχει και στη νόμιμη μοίρα, δηλαδή στο μέρος της κληρονομιάς που προστατεύεται από τον νόμο για τα παιδιά, τους γονείς και τον επιζώντα σύζυγο που θα κληρονομούσαν εάν δεν υπήρχε διαθήκη.
Το δικαίωμα αυτό γίνεται πλέον κατά κανόνα χρηματική αξίωση, ίση με το μισό της αξίας της μερίδας που θα δικαιούνταν ο συγγενής χωρίς διαθήκη.
Στην πράξη αυτό μπορεί να αποτρέψει τον κατακερματισμό ενός ακινήτου ή μιας επιχείρησης σε πολλά μικρά ποσοστά.
Αν, για παράδειγμα, ένα σπίτι έχει αφεθεί με διαθήκη σε ένα παιδί, ο άλλος δικαιούχος της νόμιμης μοίρας δεν αποκτά αυτομάτως ποσοστό του ίδιου ακινήτου. Μπορεί να έχει χρηματική απαίτηση για την αξία που του αναλογεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πάντως, το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει διαφορετικά και να διατάξει αυτούσια απόδοση περιουσιακού στοιχείου.
Συμφωνίες για την Κληρονομιά πριν από τον Θάνατο
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή είναι η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων.
Κάποιος μπορεί πλέον, όσο βρίσκεται εν ζωή, να ρυθμίσει με συμβολαιογραφική σύμβαση τη μελλοντική διαδοχή της περιουσίας του. Η σύμβαση καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε οικογένειες με παιδιά από διαφορετικούς γάμους ή όταν υπάρχει οικογενειακή επιχείρηση που πρέπει να περάσει στην επόμενη γενιά.
Τι Γίνεται με τις Χειρόγραφες Διαθήκες
Οι ιδιόγραφες, δηλαδή οι χειρόγραφες διαθήκες, δεν καταργούνται.
Για να είναι έγκυρη μια ιδιόγραφη διαθήκη πρέπει να είναι γραμμένη ολόκληρη με το χέρι του ανθρώπου που τη συντάσσει και να φέρει ημερομηνία και υπογραφή. Ο ίδιος μπορεί επίσης να την καταθέσει σε συμβολαιογράφο για φύλαξη.
Μετά τον θάνατό του, όποιος έχει στα χέρια του ιδιόγραφη διαθήκη οφείλει να την εμφανίσει για δημοσίευση.
Τι Ισχύει για τους Έλληνες του Εξωτερικού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι ρυθμίσεις για τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό.
Μια διαθήκη μπορεί να κατατεθεί προς φύλαξη στην αρμόδια ελληνική προξενική αρχή, σύμφωνα με τη διαδικασία που ακολουθεί η συγκεκριμένη αρχή.
Μετά τον θάνατο, εάν ο άνθρωπος που έχει στην κατοχή του μια ιδιόγραφη διαθήκη βρίσκεται στο εξωτερικό, δεν είναι απαραίτητο να ταξιδέψει στην Ελλάδα για να την παραδώσει. Μπορεί να την εμφανίσει για δημοσίευση στην αρμόδια ελληνική προξενική αρχή.
Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ομογένεια και για οικογένειες στον Καναδά που έχουν περιουσία ή κληρονομικές υποθέσεις στην Ελλάδα.
Οι περισσότερες νέες ρυθμίσεις αφορούν κληρονομιές προσώπων που πεθαίνουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Υπάρχουν όμως και μεταβατικές εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, οι νέοι κανόνες για τη διανομή της κληρονομιάς εφαρμόζονται και όταν ο θάνατος είχε συμβεί νωρίτερα, εφόσον μέχρι τις 16 Σεπτεμβρίου δεν είχε ασκηθεί αγωγή διανομής.
