Οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίζονται από αυξημένη διπλωματική κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό, με δημοσιεύματα σε ελληνοκυπριακά και τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης να κάνουν λόγο για επεξεργασία νέων ιδεών από τα Ηνωμένα Έθνη ενόψει της επόμενης διευρυμένης διάσκεψης. Την ίδια ώρα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, διαμηνύει ότι η διαδικασία όχι μόνο δεν έχει παγώσει, αλλά βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με στόχο την επανέναρξη των συνομιλιών.
Παρότι καμία από τις πληροφορίες που διακινούνται δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από τα Ηνωμένα Έθνη, είναι εμφανές ότι ο ΟΗΕ αναζητεί τρόπους για να σπάσει το παρατεταμένο αδιέξοδο που επικρατεί μετά το Κραν Μοντανά. Οι αναφορές σε μια πιο χαλαρή μορφή ομοσπονδιακής διακυβέρνησης, σε νέες προσεγγίσεις για το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, αλλά και σε πιθανές εδαφικές ρυθμίσεις δείχνουν ότι διερευνώνται εναλλακτικές που θα μπορούσαν να καταστήσουν μια συμφωνία περισσότερο αποδεκτή και από τις δύο κοινότητες.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι αν θα παρουσιαστεί μια νέα πρόταση. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις για να γίνει αποδεκτή. Η ιστορία του Κυπριακού είναι γεμάτη από σχέδια, πρωτοβουλίες και διασκέψεις που κατέληξαν σε αδιέξοδο όχι λόγω έλλειψης ιδεών, αλλά λόγω έλλειψης πολιτικής σύγκλισης.
Σήμερα, οι θέσεις των δύο πλευρών εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιμένει στη λύση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, όπως προβλέπεται από τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ, ενώ η τουρκοκυπριακή ηγεσία και η Άγκυρα συνεχίζουν να προβάλλουν τη θέση περί κυριαρχικής ισότητας και λύσης δύο κρατών. Η απόσταση μεταξύ των δύο προσεγγίσεων παραμένει μεγάλη και δεν είναι εύκολο να γεφυρωθεί μέσω τεχνικών ρυθμίσεων ή δημιουργικών διατυπώσεων.
Από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι η σημερινή συγκυρία παρουσιάζει ορισμένα διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η προσπάθεια σύνδεσης της πορείας των ευρωτουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό και η προσωπική εμπλοκή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ δημιουργούν ένα πλαίσιο που δεν υπήρχε με την ίδια ένταση τα προηγούμενα χρόνια.
Η Λευκωσία θεωρεί ότι η κινητικότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος της επανέναρξης των συνομιλιών. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επαναλαμβάνει πως στόχος παραμένει η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και η δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν ουσιαστική πρόοδο.
Παρά την αυξημένη αισιοδοξία που εκφράζεται σε ορισμένους διπλωματικούς κύκλους, η πραγματικότητα επιβάλλει συγκρατημένες προσδοκίες. Το Κυπριακό παραμένει ένα από τα πλέον σύνθετα διεθνή ζητήματα της σύγχρονης εποχής και καμία πρωτοβουλία δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένα επιτυχημένη πριν δοκιμαστεί στην πράξη.
Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να δείξουν εάν η σημερινή κινητικότητα αποτελεί την αρχή μιας νέας ουσιαστικής προσπάθειας ή ακόμη έναν κύκλο διαβουλεύσεων χωρίς απτό αποτέλεσμα. Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι το Κυπριακό επανέρχεται στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας αποτελεί από μόνο του μια εξέλιξη που αξίζει προσοχής.
