Μνήμες από την Κύπρο του 1974, προσωπικές μαρτυρίες και ιστορίες Καναδών στρατιωτών που παρέμεναν για δεκαετίες ανείπωτες βρέθηκαν στο επίκεντρο της ειδικής προβολής του ντοκιμαντέρ Caught in the Crossfire, τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου, στο Munk School of Global Affairs and Public Policy του University of Toronto.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το The Hellenic Initiative Canada, στο πλαίσιο του Greek International Film Festival Tour of Canada (GIFFT), και ήταν αφιερωμένη στην κληρονομιά της καναδικής ειρηνευτικής παρουσίας στην Κύπρο. Παράλληλα, είχε στόχο την υποστήριξη του Centre of Visual Arts and Research (CVAR), το οποίο δραστηριοποιείται στη διατήρηση της ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου.
Το Caught in the Crossfire καταγράφει, μέσα από τις δικές τους μαρτυρίες, τις εμπειρίες Καναδών κυανόκρανων που υπηρέτησαν στην Κύπρο στο πλαίσιο της Operation SNOWGOOSE, της μακρόχρονης καναδικής συμμετοχής στην ειρηνευτική αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στο νησί. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εμπειρίες μελών του Canadian Airborne Regiment κατά τα γεγονότα του 1974 και την τουρκική εισβολή.
Οικοδέσποινα της βραδιάς ήταν η Kristen Ditsch, η οποία συνομίλησε με τους προσκεκλημένους. Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης ο John Sotos, Πρόεδρος του The Hellenic Initiative Canada, και ο Δρ. Γιώργος Σολέας, Director του οργανισμού.
Ιδιαίτερα προσωπική ήταν η αναφορά του Γιώργου Σολέα, ο οποίος επέστρεψε μέσα από τις αναμνήσεις του στο καλοκαίρι του 1974. Κυπριακής καταγωγής και γεννημένος λίγα χιλιόμετρα από το Διεθνές Αεροδρόμιο Λευκωσίας, ήταν τότε νεαρός φοιτητής και πραγματοποιούσε την πρακτική του στο ιστορικό Ledra Palace Hotel, πάνω στην Πράσινη Γραμμή.
Το ξενοδοχείο ήταν γεμάτο ξένους δημοσιογράφους που κάλυπταν την πολιτική κρίση όταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί από τουρκικά αεροσκάφη. Για τον ίδιο και τους άλλους νεαρούς φοιτητές, όπως περιέγραψε, ήταν η πρώτη επαφή με την πραγματικότητα του πολέμου.
Από εκείνες τις ημέρες, μία εικόνα παραμένει ιδιαίτερα έντονη στη μνήμη του. Ένας Καναδός κυανόκρανος, με βαρύ ασύρματο στην πλάτη και δύο κεραίες πάνω από τους ώμους του, στη μία τη σημαία των Ηνωμένων Εθνών και στην άλλη μία λευκή σημαία, κινούνταν μέσα στα πυρά, προσπαθώντας να επιτύχει κατάπαυση του πυρός στην περιοχή του ξενοδοχείου.
Στα μάτια του νεαρού τότε Σολέα, ο στρατιώτης έμοιαζε με «φύλακα άγγελο». Όπως τόνισε, όμως, πίσω από αυτή την εικόνα βρίσκονταν άνθρωποι που έθεταν τη ζωή τους σε κίνδυνο για να προστατεύσουν αμάχους.
Η προσωπική του σχέση με τους Καναδούς κυανόκρανους δεν σταμάτησε εκεί. Όπως ανέφερε, Καναδοί ειρηνευτές βοήθησαν τον ίδιο και την οικογένειά του να απομακρυνθούν με ασφάλεια από το Ledra Palace και αργότερα από το χωριό τους, ανοίγοντας τον δρόμο για να ξαναχτίσουν τη ζωή τους στον Καναδά.
Ο Γιώργος Σολέας μίλησε για το «χρέος ευγνωμοσύνης» που αισθάνεται μέχρι σήμερα απέναντι στους Καναδούς ειρηνευτές, συνδέοντας την προσωπική του εμπειρία από την Κύπρο με τη χώρα που στη συνέχεια έγινε η νέα πατρίδα της οικογένειάς του.
Μετά την προβολή ακολούθησε συζήτηση με συντονίστρια τη βραβευμένη δημοσιογράφο και πρώην παραγωγό του TVO Σάντρα Γιόνας. Στο panel συμμετείχε ο Colin Stewart, πρώην Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο και πρώην επικεφαλής της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο (UNFICYP), μαζί με τους απόστρατους αξιωματικούς Lt.-Gen. Marc Caron και Lt.-Col. Ron Bragdon, οι οποίοι είχαν υπηρετήσει στην καναδική ειρηνευτική δύναμη στην Κύπρο.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη μακρόχρονη παρουσία του Καναδά στις ειρηνευτικές επιχειρήσεις στην Κύπρο, στις συνθήκες κάτω από τις οποίες υπηρέτησαν οι Καναδοί στρατιώτες και στις εμπειρίες των ανθρώπων που συνδέθηκαν άμεσα με την αποστολή.
Οι δύο Καναδοί βετεράνοι μίλησαν για τις απαιτήσεις μιας ειρηνευτικής αποστολής σε ένα περιβάλλον όπου η κατάσταση μπορούσε να μεταβληθεί μέσα σε λίγες στιγμές. Όπως επισήμαναν, οι στρατιώτες που αναλάμβαναν τέτοιες αποστολές έπρεπε να διαθέτουν την εκπαίδευση και την ετοιμότητα να αντιμετωπίσουν πολύ πιο επικίνδυνες καταστάσεις όταν οι συνθήκες το απαιτούσαν.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ψυχολογικό βάρος που πολλοί από όσους υπηρέτησαν στην Κύπρο μετέφεραν μαζί τους για δεκαετίες. Οι έντονες συναισθηματικές στιγμές που καταγράφονται στο ντοκιμαντέρ, όπως ανέφεραν, δεν ήταν μεμονωμένες. Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά σε βετεράνο ο οποίος, μετά τη συνέντευξή του για την παραγωγή, αποκάλυψε ότι είχε κρατήσει μέσα του όσα έζησε για 49 χρόνια.
Ένας από τους βασικούς στόχους του Caught in the Crossfire, όπως προέκυψε από τη συζήτηση, είναι αυτή η πλευρά της καναδικής ιστορίας να γίνει περισσότερο γνωστή στις νεότερες γενιές. Οι βετεράνοι εξέφρασαν την επιθυμία το ντοκιμαντέρ και σχετικό εκπαιδευτικό υλικό να φτάσουν στα σχολεία, ώστε οι νέοι Καναδοί να γνωρίσουν καλύτερα τον ρόλο που διαδραμάτισε η χώρα τους στην Κύπρο και γενικότερα στις διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές.
Τη βραδιά έκλεισε ο Robert Peck, πρώην Πρέσβης του Καναδά στην Ελλάδα και πρώην Ύπατος Αρμοστής του Καναδά στην Κυπριακή Δημοκρατία, ο οποίος αναφέρθηκε στις δραστηριότητες του The Hellenic Initiative Canada.
Η προβολή του Caught in the Crossfire ανέδειξε μια λιγότερο γνωστή πτυχή της καναδικής παρουσίας στην Κύπρο, όχι μόνο μέσα από την ιστορία της ειρηνευτικής αποστολής, αλλά κυρίως μέσα από τις προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα και εξακολουθούν, περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, να μεταφέρουν τις μνήμες του 1974.
