Τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού για την αντιμετώπιση περιπτώσεων μαζικής μεταναστευτικής πίεσης και πιθανής εργαλειοποίησης της μετανάστευσης προτείνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με άρθρο του στην ευρωπαϊκή έκδοση του Politico. Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο έντονου προβληματισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τα πρόσφατα γεγονότα στη Θέουτα της Ισπανίας, τα οποία επανέφεραν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης το ζήτημα της προστασίας των εξωτερικών συνόρων και της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.
Στο άρθρο του, ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί δεν επαρκούν όταν οι μεταναστευτικές ροές αποκτούν αιφνίδιο και μαζικό χαρακτήρα ή χρησιμοποιούνται ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης από κρατικούς ή μη κρατικούς παράγοντες. Για τον λόγο αυτό προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού πλαισίου έκτακτης ανάγκης, το οποίο θα ενεργοποιείται με αντικειμενικά κριτήρια και θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα σε εξαιρετικές περιστάσεις.
Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνει περιλαμβάνεται η δυνατότητα προσωρινής αναστολής της υποβολής νέων αιτήσεων ασύλου σε περιπτώσεις ακραίας πίεσης, σε συνδυασμό με ταχύτερες επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, πάντα –όπως επισημαίνει– στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Στο άρθρο γίνεται επίσης αναφορά στην εμπειρία του Έβρου το 2020, καθώς και στις μεταναστευτικές πιέσεις που αντιμετώπισαν η Πολωνία, η Λιθουανία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Κατά την εκτίμηση του πρωθυπουργού, τα περιστατικά αυτά ανέδειξαν την ανάγκη ύπαρξης ενός κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα μπορεί να ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος δέχεται δυσανάλογη πίεση στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.
Η παρέμβασή του συνδέεται άμεσα με τις πρόσφατες εξελίξεις στη Θέουτα, όπου μέσα σε λίγες ώρες σημειώθηκε μαζική είσοδος μεταναστών από το Μαρόκο, προκαλώντας νέες πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ευρώπη και αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση για την κοινή μεταναστευτική πολιτική και την προστασία των εξωτερικών συνόρων.
Το μεταναστευτικό παραμένει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στην ευρωπαϊκή ατζέντα και η συζήτηση για την ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων, τις επιστροφές και τη στήριξη των κρατών πρώτης γραμμής αναμένεται να συνεχιστεί το επόμενο διάστημα στα ευρωπαϊκά όργανα, καθώς τα κράτη-μέλη αναζητούν κοινές λύσεις απέναντι στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
