Τρεις έδρες και επιστολική συμμετοχή στις εκλογές
Ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της σχέσης της Ελλάδας με τον απόδημο ελληνισμό προανήγγειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, παρουσιάζοντας στο Υπουργικό Συμβούλιο πρόταση για τη δημιουργία ειδικής εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες και για την πλήρη καθιέρωση της επιστολικής ψήφου στις εθνικές εκλογές.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας και γεωπολιτικών ανακατατάξεων, όπως τόνισε ο πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι σε τέτοιους καιρούς η πολιτική σταθερότητα και η δημοκρατική συμμετοχή αποτελούν εθνικό πλεονέκτημα. Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση θεωρεί ότι η ουσιαστική συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στα κοινά δεν είναι απλώς θεσμική μεταρρύθμιση, αλλά επιλογή με εθνική σημασία.
Από την ψήφο εξ αποστάσεως στην πραγματική εκπροσώπηση
Η Ελλάδα έκανε τα πρώτα βήματα για τη συμμετοχή των αποδήμων στις εκλογές τα προηγούμενα χρόνια, με τη δυνατότητα ψήφου από τον τόπο κατοικίας τους. Ωστόσο, στην πράξη, η υποχρέωση φυσικής παρουσίας σε εκλογικά τμήματα του εξωτερικού αποδείχθηκε συχνά αποτρεπτική, ειδικά για όσους ζουν μακριά από μεγάλες πόλεις ή ελληνικές διπλωματικές αρχές.
Η εμπειρία των ευρωεκλογών του 2024, όπου εφαρμόστηκε με επιτυχία η επιστολική ψήφος, έδειξε ότι η τεχνολογία και η σωστή οργάνωση μπορούν να διευκολύνουν ουσιαστικά τους Έλληνες του εξωτερικού. Με βάση αυτή την εμπειρία, η κυβέρνηση προτείνει πλέον την επέκταση της επιστολικής ψήφου και στις βουλευτικές εκλογές, αποκλειστικά για τους εκτός επικράτειας εκλογείς.
Τι είναι η τριεδρική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού
Το πιο καινοτόμο στοιχείο της πρότασης είναι η δημιουργία ειδικής εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού με τρεις έδρες. Για πρώτη φορά, οι Έλληνες που ζουν μόνιμα στο εξωτερικό δεν θα ψηφίζουν μόνο κόμμα, αλλά και συγκεκριμένο υποψήφιο βουλευτή, ο οποίος θα τους εκπροσωπεί στη Βουλή.
Η περιφέρεια αυτή θα λειτουργεί όπως κάθε άλλη τριεδρική περιφέρεια της χώρας. Οι ψήφοι των αποδήμων θα συνυπολογίζονται στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα, χωρίς να αλλοιώνεται η αντιπροσωπευτικότητα, ενώ οι τρεις έδρες θα κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο που γίνεται και στις υπόλοιπες αντίστοιχες περιφέρειες εντός Ελλάδας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για σταυροδοσία, που ενισχύει τον ανταγωνισμό και δίνει στους ψηφοφόρους του εξωτερικού πραγματική επιλογή. Όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός, ένας υποψήφιος από την Αυστραλία, για παράδειγμα, θα πρέπει να πείσει τους Έλληνες της διασποράς συνολικά, ανταγωνιζόμενος υποψηφίους από τις ΗΠΑ, τον Καναδά ή την Ευρώπη.
Συνταγματικές προϋποθέσεις και πολιτική συναίνεση
Για να εφαρμοστούν οι αλλαγές από τις εκλογές του 2027, απαιτείται πλειοψηφία 200 βουλευτών, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Ο πρωθυπουργός κάλεσε όλα τα κόμματα να στηρίξουν την πρόταση, τονίζοντας ότι κατά καιρούς σχεδόν όλες οι πολιτικές δυνάμεις έχουν εκφραστεί θετικά υπέρ της ενίσχυσης της συμμετοχής των αποδήμων.
Οι πρώτες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση ήταν συγκρατημένα θετικές. Το ΠΑΣΟΚ δήλωσε ότι στηρίζει την εμβάθυνση της εκπροσώπησης των Ελλήνων του εξωτερικού, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα τεθεί σε αμφισβήτηση η ισορροπία και η αντιπροσωπευτικότητα του εκλογικού αποτελέσματος, επιφυλασσόμενο να τοποθετηθεί αναλυτικά μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου.
Ένας ισχυρότερος δεσμός με την ομογένεια
Για την ομογένεια, η πρόταση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν αφορά μόνο τη διευκόλυνση της ψήφου, αλλά τη θεσμική αναγνώριση του ρόλου των εκατομμυρίων Ελλήνων που ζουν, εργάζονται και διαπρέπουν εκτός συνόρων. Σε συνδυασμό με πρωτοβουλίες όπως το brain gain και η ενίσχυση των δεσμών με τις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού, η κυβέρνηση επιχειρεί να οικοδομήσει μια πιο σύγχρονη και αμφίδρομη σχέση με τον απόδημο ελληνισμό.
Όπως τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πρόκειται για «μια σφραγίδα στο διαβατήριο της σύγχρονης και ανοιχτής Ελλάδας» και για έναν ακόμα κρίκο που ενώνει τη μητέρα πατρίδα με τους Έλληνες της διασποράς. Το αν αυτή η πρωτοβουλία θα μετατραπεί σε μόνιμο θεσμό από το 2027, θα κριθεί τους επόμενους μήνες στη Βουλή, μέσα από τον βαθμό συναίνεσης που θα επιτευχθεί.
