Της Ελένης Αναγνώστη, Registered Psychotherapist (Qualifying), MS, HBA, BA
Συχνά μεγαλώνουμε με την ιδέα ότι κάπου υπάρχει ο «ιδανικός» άνθρωπος για εμάς. Ο άνθρωπος που θα μας καταλάβει απόλυτα, θα καλύψει τις συναισθηματικές μας ανάγκες, θα μας κάνει να νιώσουμε ασφαλείς και, με έναν τρόπο σχεδόν μαγικό, θα ολοκληρώσει όσα αισθανόμαστε ότι λείπουν από τη ζωή μας. Ίσως όμως η ουσιαστική αγάπη να αρχίζει ακριβώς τη στιγμή που σταματάμε να αναζητούμε κάποιον για να μας ολοκληρώσει και αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε τι πραγματικά θέλουμε να μοιραστούμε με έναν άλλον άνθρωπο.
Ο ιδανικός άντρας και η ιδανική γυναίκα δεν υπάρχουν, γιατί κανένας πραγματικός άνθρωπος δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε μια φαντασίωση τελειότητας. Αυτό που υπάρχει είναι άνθρωποι με ιστορία, φόβους, επιθυμίες, αδυναμίες, αντιφάσεις και έναν δικό τους τρόπο να αγαπούν. Γι’ αυτό, πριν αναζητήσουμε τον κατάλληλο σύντροφο, ίσως χρειάζεται πρώτα να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τι θέλουμε από αυτό που έχουμε ανάγκη, τι επιλέγουμε από αυτό που φοβόμαστε να χάσουμε και τι πραγματικά αναζητούμε από αυτό που έχουμε μάθει να θεωρούμε αγάπη.
Πολλές φορές ερωτευόμαστε έναν άνθρωπο επειδή ξυπνά μέσα μας κάτι που υπήρχε για καιρό θαμμένο. Μπορεί να είναι μια αίσθηση ζωντάνιας, επιθυμίας, ελευθερίας, ασφάλειας ή αποδοχής. Μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε ξανά σημαντικοί, επιθυμητοί ή συνδεδεμένοι με μια πλευρά του εαυτού μας που είχαμε ξεχάσει. Και επειδή αυτό το συναίσθημα είναι δυνατό, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι προέρχεται αποκλειστικά από τον άλλον. Στην πραγματικότητα, όμως, ο άλλος πολλές φορές δεν δημιουργεί κάτι που δεν υπήρχε. Απλώς αγγίζει ένα σημείο μέσα μας και το φέρνει ξανά στην επιφάνεια.
Εκεί βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες παγίδες του έρωτα. Όταν ένας άνθρωπος μας κάνει να αισθανθούμε κάτι τόσο δυνατό, θέλουμε αυτό να συνεχιστεί. Θέλουμε εκείνος να εξακολουθεί να μας κάνει να αισθανόμαστε ζωντανοί, ασφαλείς, σημαντικοί και αγαπημένοι. Χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, μπορεί να αρχίσουμε να του αναθέτουμε την ευθύνη για συναισθήματα που στην πραγματικότητα χρειάζεται να μπορούμε να καλλιεργούμε και μέσα μας. Τότε η σχέση παύει σταδιακά να είναι μόνο συνάντηση δύο ανθρώπων και κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν τρόπο να καλύψουμε όσα δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να συναντήσουμε στον ίδιο μας τον εαυτό.
Ίσως γι’ αυτό η ικανότητα να αγαπήσουμε ουσιαστικά έναν άλλον άνθρωπο συνδέεται τόσο βαθιά με τη σχέση που έχουμε δημιουργήσει πρώτα με τον εαυτό μας. Όταν έχεις γίνει ένας περισσότερο ολοκληρωμένος και αγαπητικός άνθρωπος, δεν αναζητάς πια κάποιον για να σε σώσει από τη μοναξιά σου, να αποδείξει την αξία σου ή να γεμίσει κάθε συναισθηματικό σου κενό. Έχεις μάθει να στέκεσαι δίπλα στον εαυτό σου, να αναγνωρίζεις τις ανάγκες και τα τραύματά σου, να γνωρίζεις τα όριά σου και να αναλαμβάνεις την ευθύνη για τη δική σου ζωή. Δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεσαι κανέναν. Σημαίνει ότι μπορείς να χρειάζεσαι, να αγαπάς και να δένεσαι χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου.
Και τότε αλλάζει και το είδος του ανθρώπου που αναζητάς. Δεν ψάχνεις κάποιον να σε συμπληρώσει, αλλά κάποιον με τον οποίο μπορείς να μοιραστείς αυτό που ήδη είσαι και αυτό που συνεχίζεις να γίνεσαι. Δεν ζητάς από τον άλλον να κουβαλήσει την ευθύνη της ευτυχίας σου. Αναζητάς έναν άνθρωπο που έχει και εκείνος τη διάθεση να γνωρίζει τον εαυτό του, να εξελίσσεται, να επικοινωνεί και να δημιουργεί μια σχέση στην οποία δύο προσωπικότητες μπορούν να συνυπάρχουν χωρίς η μία να καταπίνει την άλλη.
Γιατί ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που αγαπιούνται υπάρχει και κάτι τρίτο. Δεν υπάρχει μόνο το «εγώ» και το «εσύ». Υπάρχει και το «εμείς», όχι ως συγχώνευση, αλλά ως κάτι που δημιουργείται από κοινού. Αυτό το τρίτο στοιχείο είναι το κοινό ιδεώδες της σχέσης: οι αξίες, το νόημα, ο τρόπος με τον οποίο δύο άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη συντροφικότητα και, τελικά, η ζωή που επιθυμούν να δημιουργήσουν μαζί.
Δύο άνθρωποι δεν χρειάζεται να είναι ίδιοι ούτε να συμφωνούν σε όλα. Χρειάζεται όμως να μπορούν να κοιτάζουν προς μια κοινή κατεύθυνση. Αν ο ένας αντιλαμβάνεται την αγάπη ως εγγύτητα και ο άλλος ως απόσταση, αν ο ένας επιθυμεί εξέλιξη και ο άλλος στασιμότητα, αν ο ένας προσπαθεί να χτίσει εμπιστοσύνη ενώ ο άλλος αποφεύγει συστηματικά την ευθύνη, τότε ακόμη και ένα πολύ δυνατό συναίσθημα μπορεί να μην είναι αρκετό για να δημιουργήσει μια βιώσιμη σχέση. Η έλξη μπορεί να ενώσει δύο ανθρώπους, αλλά οι κοινές αξίες, η αμοιβαιότητα και η κοινή πρόθεση είναι εκείνες που τους επιτρέπουν να χτίσουν κάτι που αντέχει στον χρόνο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ώριμη αγάπη είναι μια σχέση χωρίς ανάγκες. Η ιδέα ότι ένας «ολοκληρωμένος» άνθρωπος δεν χρειάζεται κανέναν είναι κι αυτή μια μορφή εξιδανίκευσης. Όλοι έχουμε ανάγκη τη σύνδεση, την τρυφερότητα, την αποδοχή και την αίσθηση ότι ανήκουμε κάπου. Η διαφορά βρίσκεται στο αν πλησιάζουμε τον άλλον επειδή τον επιλέγουμε ή επειδή πιστεύουμε ότι χωρίς εκείνον δεν μπορούμε να υπάρξουμε. Η αγάπη επιτρέπει το «σε χρειάζομαι» να συνυπάρχει με το «μπορώ να υπάρχω και ως ξεχωριστός άνθρωπος».
Όταν όμως η σχέση γίνεται ο μοναδικός τόπος από τον οποίο αντλούμε αξία, ασφάλεια ή ταυτότητα, τότε είναι εύκολο να παραμένουμε σε καταστάσεις που μας πληγώνουν όχι επειδή αγαπάμε, αλλά επειδή φοβόμαστε. Φοβόμαστε τη μοναξιά, την εγκατάλειψη, την αλλαγή ή την πιθανότητα ότι δεν θα βρούμε ξανά κάποιον. Και τότε αυτό που ονομάζουμε αγάπη μπορεί στην πραγματικότητα να είναι περισσότερο αναγκαιότητα παρά ελεύθερη επιλογή.
Η ουσιαστική αγάπη χρειάζεται επίσης αμοιβαιότητα. Δεν αρκεί ένας άνθρωπος να αγαπά βαθιά, να κατανοεί, να συγχωρεί και να προσπαθεί συνεχώς για δύο. Μια σχέση χρειάζεται δύο ανθρώπους που, με διαφορετικούς ίσως τρόπους, επιλέγουν να είναι παρόντες. Χρειάζεται χώρο για τις ανάγκες και των δύο, διάθεση για επικοινωνία, ανάληψη ευθύνης και την ικανότητα να βλέπουμε τον άλλον όχι μόνο μέσα από αυτό που θέλουμε να είναι, αλλά μέσα από αυτό που πραγματικά είναι.
Ίσως αυτή να είναι και η στιγμή που ο έρωτας μπορεί να μετατραπεί σε βαθύτερη αγάπη: όταν η εξιδανίκευση αρχίζει να υποχωρεί. Όταν βλέπεις τον άνθρωπο απέναντί σου με τις αδυναμίες, τις πληγές, τις αντιφάσεις και τα όριά του και δεν προσπαθείς διαρκώς να τον μετατρέψεις στην εικόνα που είχες δημιουργήσει. Το ερώτημα τότε δεν είναι αν βρήκες τον τέλειο άνθρωπο, αλλά αν ο πραγματικός άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί σου μπορεί να συναντήσει τον πραγματικό εσένα.
Η ώριμη αγάπη δεν είναι δύο μισά που συναντήθηκαν και έγιναν ένα. Είναι δύο ολόκληροι, αλλά πάντοτε εξελισσόμενοι άνθρωποι που αποφασίζουν να περπατήσουν μαζί. Δύο άνθρωποι που μπορούν να αγαπήσουν χωρίς να κατέχουν, να δεθούν χωρίς να εξαφανιστούν ο ένας μέσα στον άλλον και να δημιουργήσουν ένα «εμείς» χωρίς να εγκαταλείψουν το «εγώ» τους.
Γι’ αυτό ίσως ο ιδανικός σύντροφος δεν είναι κάποιος που πρέπει να βρούμε. Ίσως το σημαντικότερο είναι πρώτα να γίνουμε εμείς άνθρωποι περισσότερο συνειδητοί, ολοκληρωμένοι και ικανοί να αγαπήσουμε. Όχι τέλειοι, αλλά άνθρωποι που γνωρίζουν καλύτερα τον εαυτό τους, μπορούν να αναγνωρίζουν τα τραύματα και τις ανάγκες τους και δεν περιμένουν από έναν σύντροφο να θεραπεύσει όσα οι ίδιοι φοβούνται να κοιτάξουν.
Και όταν φτάνεις σε αυτό το σημείο, δεν αναζητάς πια την αγάπη για να σε ολοκληρώσει. Την αναζητάς για να τη μοιραστείς. Δεν ψάχνεις κάποιον που θα γίνει ολόκληρος ο κόσμος σου, αλλά έναν άνθρωπο με τον οποίο οι δύο κόσμοι σας μπορούν να συναντηθούν και να δημιουργήσουν έναν κοινό χώρο, χωρίς κανένας από τους δύο να χρειάζεται να εγκαταλείψει τον δικό του.
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι η πιο όμορφη μετάβαση στις ανθρώπινες σχέσεις: από το «σε χρειάζομαι για να είμαι ολόκληρος» στο «είμαι ολόκληρος και επιλέγω να μοιραστώ τη ζωή και την αγάπη μου μαζ
ENG
By Eleni Anagnosti, Registered Psychotherapist (Qualifying), MS, HBA, BA
We often grow up with the idea that somewhere there is an “ideal” person for us. Someone who will understand us completely, meet our emotional needs, make us feel safe and, in an almost magical way, complete whatever we feel is missing from our lives. Perhaps, however, meaningful love begins precisely when we stop searching for someone to complete us and start asking ourselves what we truly want to share with another person.
The ideal man and the ideal woman do not exist, because no real person can live up to a fantasy of perfection. What exists are people with histories, fears, desires, weaknesses, contradictions, and their own ways of loving. That is why, before searching for the right partner, we may first need to learn to distinguish what we want from what we need, what we choose from what we are afraid of losing, and what we are truly seeking from what we have learned to call love.
Often, we fall in love with someone because they awaken something within us that had been buried for a long time. It may be a sense of vitality, desire, freedom, security, or acceptance. They may make us feel important, desired, or connected once again to a part of ourselves that we had forgotten. And because this feeling is so powerful, it is easy to believe that it comes exclusively from the other person. In reality, however, the other person often does not create something that was not already there. They simply touch a place within us and bring it back to the surface.
This is also where one of the greatest traps of love lies. When someone makes us feel something so powerful, we want it to continue. We want them to keep making us feel alive, safe, important, and loved. Without realizing it, we may begin assigning them responsibility for feelings that we actually need to be able to cultivate within ourselves as well. At that point, the relationship gradually stops being simply an encounter between two people and risks becoming a way of filling what we have not yet managed to find within ourselves.
Perhaps this is why the ability to truly love another person is so deeply connected to the relationship we have first developed with ourselves. When you have become a more whole and loving person, you no longer seek someone to save you from your loneliness, prove your worth, or fill every emotional void. You have learned to stand beside yourself, recognize your needs and wounds, know your boundaries, and take responsibility for your own life. This does not mean that you do not need anyone. It means that you can need, love, and bond with someone without losing yourself.
And then the kind of person you seek also changes. You are no longer looking for someone to complete you, but for someone with whom you can share who you already are and who you are continuing to become. You do not ask the other person to carry responsibility for your happiness. You seek someone who, like you, is willing to know themselves, grow, communicate, and create a relationship in which two personalities can coexist without one consuming the other.
Because between two people who love each other, there is also something third. There is not only “I” and “you.” There is also “we”—not as a merging of identities, but as something created together. This third element is the shared ideal of the relationship: its values, its meaning, the way two people understand companionship, and ultimately the life they wish to create together.
Two people do not need to be the same or agree on everything. They do, however, need to be able to look in the same direction. If one sees love as closeness and the other as distance, if one desires growth while the other seeks stagnation, if one tries to build trust while the other consistently avoids responsibility, then even a very powerful feeling may not be enough to create a sustainable relationship. Attraction may bring two people together, but shared values, reciprocity, and shared intention are what allow them to build something that can endure over time.
This does not mean that mature love is a relationship without needs. The idea that a “whole” person does not need anyone is itself a form of idealization. We all need connection, tenderness, acceptance, and the feeling that we belong somewhere. The difference lies in whether we approach another person because we choose them or because we believe we cannot exist without them. Love allows “I need you” to coexist with “I can also exist as a separate person.”
When, however, a relationship becomes the only source from which we derive our worth, security, or identity, it becomes easy to remain in situations that hurt us—not because we love, but because we are afraid. Afraid of loneliness, abandonment, change, or the possibility that we may never find someone again. And then what we call love may actually be more about necessity than free choice.
Meaningful love also requires reciprocity. It is not enough for one person to love deeply, understand, forgive, and constantly try on behalf of both. A relationship requires two people who, perhaps in different ways, choose to be present. It needs room for both people’s needs, a willingness to communicate, accountability, and the ability to see the other person not only through what we want them to be, but through who they actually are.
Perhaps this is also the moment when infatuation can transform into deeper love: when idealization begins to fade. When you see the person in front of you with their weaknesses, wounds, contradictions, and limitations, and you no longer constantly try to transform them into the image you had created. The question then is not whether you found the perfect person, but whether the real person standing before you can meet the real you.
Mature love is not two halves that met and became one. It is two whole, yet continually evolving, people who decide to walk together. Two people who can love without possessing, bond without disappearing into one another, and create a “we” without abandoning their individual “I.”
That is why perhaps the ideal partner is not someone we need to find. Perhaps the most important thing is first to become more conscious, whole, and capable of loving ourselves. Not perfect, but people who know themselves better, can recognize their wounds and needs, and do not expect a partner to heal what they themselves are afraid to confront.
And when you reach that point, you no longer seek love to complete you. You seek it to share it. You are not looking for someone who will become your entire world, but for a person with whom your two worlds can meet and create a shared space, without either of you having to abandon your own.
Perhaps, in the end, this is the most beautiful transformation in human relationships: moving from “I need you to be whole” to “I am whole, and I choose to share my life and my love with you.”
