Ο Καναδάς τιμά σήμερα, Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, την National Day for Truth and Reconciliation, αποτίοντας φόρο τιμής στους επιζώντες του συστήματος των οικοτροφείων για παιδιά Ιθαγενών, στις οικογένειές τους και στα παιδιά που δεν επέστρεψαν ποτέ στις κοινότητές τους.
Σε ολόκληρη τη χώρα πραγματοποιούνται τελετές μνήμης και εκδηλώσεις, με χιλιάδες Καναδούς να φορούν πορτοκαλί μπλουζάκια στο πλαίσιο της Orange Shirt Day, που έχει καθιερωθεί ως σύμβολο μνήμης και αναγνώρισης των συνεπειών του συστήματος των residential schools.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, πάνω από 150.000 παιδιά First Nations, Inuit και Métis απομακρύνθηκαν από τις οικογένειες και τις κοινότητές τους και οδηγήθηκαν σε οικοτροφεία που χρηματοδοτούνταν από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και λειτουργούσαν κυρίως από εκκλησιαστικούς φορείς. Στόχος του συστήματος ήταν η αφομοίωση των παιδιών και η αποκοπή τους από τη γλώσσα, τον πολιτισμό, την ταυτότητα και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής τους.
Πολλά παιδιά υπέστησαν κακοποίηση, υποσιτισμό και ανεπαρκή υγειονομική περίθαλψη. Η Truth and Reconciliation Commission of Canada, στην τελική έκθεσή της το 2015, χαρακτήρισε το σύστημα βασικό στοιχείο μιας κρατικής πολιτικής «πολιτιστικής γενοκτονίας».
Η Επιτροπή είχε αρχικά καταγράψει περισσότερους από 3.200 θανάτους παιδιών στα οικοτροφεία, ενώ η έρευνα του National Centre for Truth and Reconciliation συνεχίζεται, με τους ειδικούς να εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερος.
Στην Οττάβα, το National Centre for Truth and Reconciliation, το APTN και το CBC/Radio-Canada διοργάνωσαν στο Parliament Hill την ετήσια τελετή «Remembering the Children». Επιζώντες των οικοτροφείων, Πρεσβύτεροι και ηγέτες των Ιθαγενών κοινοτήτων συμμετείχαν στην εκδήλωση, μαζί με καλλιτέχνες από κοινότητες Ιθαγενών. Οι παρευρισκόμενοι κλήθηκαν να φέρουν παιδικά παπούτσια και να τα τοποθετήσουν μπροστά από τη σκηνή, ως συμβολικό φόρο τιμής στα παιδιά που οδηγήθηκαν στα οικοτροφεία.
Ο Πρωθυπουργός Mark Carney βρέθηκε στο Edmonton, όπου συμμετείχε σε τελετή μνήμης στο Fort Edmonton Park, με παραδοσιακούς χορούς και τυμπανοκρουσίες. Στην ομιλία του χαρακτήρισε το σύστημα των residential schools «σκοτεινό κεφάλαιο» της ιστορίας του Καναδά και έστρεψε την προσοχή στα παιδιά που επέζησαν και σε εκείνα που δεν επέστρεψαν ποτέ στις οικογένειές τους.
«Η σημερινή ημέρα αφορά όλη την αλήθεια», ανέφερε ο Carney. «Και αφορά τα παιδιά. Εκείνα τα παιδιά. Τους επιζώντες. Εκείνους που δεν επέζησαν».
Ο Πρωθυπουργός τόνισε ακόμη ότι η τελετή καλεί τους Καναδούς να ακούσουν τις ιστορίες των επιζώντων, να αναλογιστούν αυτή τη σκοτεινή περίοδο της ιστορίας της χώρας και να δεσμευτούν ότι θα προχωρήσουν μαζί στον δρόμο της συμφιλίωσης. Στην ίδια εκδήλωση παρέστη και ο ηγέτης του Conservative Party of Canada, Pierre Poilievre.
Σε ξεχωριστή επίσημη δήλωσή του για τη National Day for Truth and Reconciliation, ο Carney αναγνώρισε ευθέως την ευθύνη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για το σύστημα, σημειώνοντας ότι η Οττάβα το δημιούργησε και το διατήρησε και ότι ο Καναδάς φέρει ευθύνη για τη βαθιά και διαρκή βλάβη που προκάλεσε.
«Οφείλουμε στους επιζώντες περισσότερα από τη μνήμη. Τους οφείλουμε δράση», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι 94 Calls to Action της Truth and Reconciliation Commission εξακολουθούν να αποτελούν τον οδικό χάρτη για τη διαδικασία συμφιλίωσης.
Η δήλωση του Πρωθυπουργού δημοσιοποιήθηκε στα αγγλικά, στα γαλλικά και σε γλώσσες Ιθαγενών. Ο Carney σημείωσε ακόμη ότι η κυβέρνηση συνεργάζεται με First Nations, Inuit και Métis για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην υγεία και την εκπαίδευση, την προστασία των Indigenous γλωσσών και πολιτισμών και τη βελτίωση της πρόσβασης σε ασφαλές πόσιμο νερό και υποδομές στις κοινότητες First Nations.
Έντεκα χρόνια μετά την έκδοση της τελικής έκθεσης της Truth and Reconciliation Commission, ωστόσο, η εφαρμογή των συστάσεων παραμένει αργή. Σύμφωνα με την ανεξάρτητη οργάνωση Indigenous Watchdog, μόλις 14 από τις 94 Calls to Action θεωρούνται ολοκληρωμένες. Άλλες 41 βρίσκονται σε εξέλιξη, 24 χαρακτηρίζονται στάσιμες και 15 δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει.
Στο Τορόντο, οι σημαίες στο City Hall, στο Metro Hall, στα Civic Centres και σε άλλες δημοτικές εγκαταστάσεις κυματίζουν μεσίστιες. Η Survivors’ Flag υψώνεται επίσης μεσίστια στο δημαρχείο και στα δημοτικά κέντρα, ενώ η επιγραφή TORONTO στο Nathan Phillips Square φωτίζεται με πορτοκαλί χρώμα.
Η National Day for Truth and Reconciliation θεσπίστηκε από το Κοινοβούλιο του Καναδά το 2021, ανταποκρινόμενο στην Call to Action 80 της Truth and Reconciliation Commission. Η 30ή Σεπτεμβρίου αποτελεί ομοσπονδιακή επίσημη αργία και συμπίπτει με την Orange Shirt Day, η οποία ξεκίνησε το 2013 από την ιστορία της Phyllis Webstad. Σε ηλικία έξι ετών, όταν έφθασε σε residential school, της αφαιρέθηκε το καινούργιο πορτοκαλί μπλουζάκι που φορούσε, μια εμπειρία που εξελίχθηκε σε σύμβολο της προσπάθειας αφαίρεσης της ταυτότητας των παιδιών.
Η Stephanie Scott, Executive Director του National Centre for Truth and Reconciliation, τόνισε ότι η ημέρα δεν αφορά μόνο τη μνήμη, αλλά και την ευθύνη απέναντι στην ιστορική αλήθεια, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφονται προσπάθειες αμφισβήτησης ή υποβάθμισης όσων συνέβησαν στα residential schools.
Η 30ή Σεπτεμβρίου παραμένει έτσι μια ημέρα μνήμης, αλλά και υπενθύμισης ότι η συμφιλίωση στον Καναδά δεν αποτελεί μια ολοκληρωμένη διαδικασία. Για τους επιζώντες, τις οικογένειές τους και τις κοινότητες First Nations, Inuit και Métis, η αναγνώριση του παρελθόντος συνδέεται άμεσα με τα βήματα που εξακολουθούν να απαιτούνται στο παρόν.
