Ιστορική παρουσία στην Αρμενία και πρόσκληση στο Ευρωκοινοβούλιο
Την ώρα που η Ευρώπη επιχειρεί να επανακαθορίσει τη στρατηγική της απέναντι στις διεθνείς εξελίξεις και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Καναδάς ενισχύει την παρουσία και τις επαφές του στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Η επίσκεψη του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ στην Αρμενία και η συμμετοχή του στη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας θεωρούνται από πολλούς μια κίνηση με ιδιαίτερο πολιτικό και διπλωματικό βάρος.
Ο Καναδάς έγινε η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που συμμετέχει στις συγκεκριμένες συνόδους, οι οποίες ξεκίνησαν το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με στόχο τον συντονισμό των χωρών της Ευρώπης και των συμμάχων τους σε θέματα ασφάλειας, ενέργειας, υποδομών και διεθνούς συνεργασίας. Στις συναντήσεις συμμετέχουν κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και χώρες όπως η Ουκρανία, η Τουρκία και η Ισλανδία.
Κατά την παρουσία του στο Ερεβάν, ο Κάρνεϊ συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, τον οποίο ευχαρίστησε για την πρόσκληση, σημειώνοντας ότι η σύνοδος πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την Ευρώπη και τις αξίες που, όπως είπε, καλείται να υπερασπιστεί.
Σύμφωνα με το γραφείο του Καναδού πρωθυπουργού, η επίσκεψη επικεντρώνεται κυρίως στη στήριξη της Ουκρανίας, αλλά και στην ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων του Καναδά με την Ευρώπη. Η Οττάβα φαίνεται να επιδιώκει στενότερη συνεργασία με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε τομείς που αφορούν την άμυνα, την οικονομία και την τεχνολογία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι παγκόσμιες ισορροπίες μεταβάλλονται με ταχύτητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η πρόσκληση που δέχθηκε ο Κάρνεϊ από την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα να απευθυνθεί στο Ευρωκοινοβούλιο. Ο Καναδός πρωθυπουργός αποδέχθηκε την πρόσκληση, με αναλυτές να εκτιμούν ότι η κίνηση αυτή επιβεβαιώνει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διατηρήσει στενούς δεσμούς με τον Καναδά σε μια περίοδο έντονων διεθνών προκλήσεων.
Στο περιθώριο της συνόδου, ο Κάρνεϊ είχε σειρά συναντήσεων με κορυφαίους Ευρωπαίους ηγέτες. Ανάμεσά τους ήταν ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, με τον οποίο συζήτησε τη συνεργασία στους τομείς της άμυνας και της οικονομίας. Ο Τουσκ χαρακτήρισε τη σχέση Πολωνίας και Καναδά «παράδειγμα φιλίας και συνεργασίας», ενώ ο Κάρνεϊ τόνισε τη σημασία της κοινής προσέγγισης απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά είχε επίσης επαφές με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι. Παράλληλα, συμμετείχε σε τριμερή συνάντηση με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, γεγονός που υπογραμμίζει τη διπλωματική σημασία της παρουσίας του στη σύνοδο.
Τον Καναδό πρωθυπουργό συνοδεύει και η υπουργός Εξωτερικών Ανίτα Άναντ, στοιχείο που αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδει η κυβέρνηση στις ευρωπαϊκές επαφές και στις εξελίξεις στην περιοχή του Καυκάσου.
Η επίσκεψη, ωστόσο, προκάλεσε και πολιτικές συζητήσεις στον Καναδά σχετικά με τη νέα κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι η κυβέρνηση Κάρνεϊ δίνει πλέον μεγαλύτερη έμφαση σε στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα, απομακρυνόμενη από τη γραμμή που ακολουθούσαν προηγούμενες κυβερνήσεις, οι οποίες είχαν αναδείξει πιο έντονα ζητήματα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον Νότιο Καύκασο.
Ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Ζαν-Φρανσουά Ρατέλ από το Πανεπιστήμιο της Οττάβα υποστήριξε ότι η νέα προσέγγιση δείχνει έναν Καναδά που αναζητά περισσότερο πολιτικές και οικονομικές ευκαιρίες, παρά έναν ρόλο ηγετικής δύναμης σε θέματα διεθνών αξιών και δημοκρατικών πρωτοβουλιών.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται επίσης σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του Ναγκόρνο – Καραμπάχ και των σχέσεων Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν. Η ένταση στην περιοχή έχει αναζωπυρωθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του 2023 που οδήγησαν στον εκτοπισμό περισσότερων από 100.000 Αρμενίων από την περιοχή. Ο Καναδάς είχε στο παρελθόν καταδικάσει ενέργειες του Αζερμπαϊτζάν και είχε συμμετάσχει σε ευρωπαϊκές αποστολές ασφαλείας στην περιοχή.
Παράλληλα, η Οττάβα επιχειρεί να ενισχύσει και τις σχέσεις της με την Τουρκία, ενόψει και της επόμενης συνόδου του ΝΑΤΟ. Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς Καναδοί αξιωματούχοι συμμετείχαν πρόσφατα σε εκδηλώσεις μνήμης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, χαρακτηρισμό που εξακολουθεί να απορρίπτει η τουρκική κυβέρνηση.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η παρουσία του Μαρκ Κάρνεϊ στην Αρμενία και οι επαφές του με ευρωπαϊκούς θεσμούς και ηγέτες αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας του Καναδά να ενισχύσει τον ρόλο του στη διεθνή σκηνή, επενδύοντας περισσότερο σε συμμαχίες που σχετίζονται με την ασφάλεια, την οικονομία, την ενέργεια και τη γεωπολιτική σταθερότητα.
