Audio Reporter: Neya Maaty
Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουν εκατομμύρια επιβάτες προς την Ευρώπη τίθεται σε ισχύ από τις 10 Απριλίου 2026, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά σε μια νέα ψηφιακή πραγματικότητα στα σύνορά της. Το λεγόμενο Entry/Exit System (EES) έρχεται να αντικαταστήσει ένα σύστημα δεκαετιών, βάζοντας τέλος στις παραδοσιακές σφραγίδες διαβατηρίων και εισάγοντας έναν πιο αυστηρό αλλά και τεχνολογικά προηγμένο έλεγχο.
Το νέο σύστημα δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αναβάθμιση. Πρόκειται για μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας στους συνοριακούς ελέγχους της Ευρώπης. Από εδώ και στο εξής, κάθε είσοδος και έξοδος ταξιδιώτη από χώρες εκτός ΕΕ και Σένγκεν θα καταγράφεται ψηφιακά, μαζί με βασικά βιομετρικά δεδομένα όπως φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ο στόχος είναι τριπλός, ενίσχυση της ασφάλειας, περιορισμός της παράτυπης μετανάστευσης και καλύτερη ανίχνευση περιπτώσεων απάτης ή πλαστών εγγράφων. Ήδη, κατά την πιλοτική λειτουργία του συστήματος τους προηγούμενους μήνες, χιλιάδες ταξιδιώτες δεν κατάφεραν να περάσουν τα σύνορα λόγω προβλημάτων με τα έγγραφά τους ή ασάφειας ως προς τον σκοπό του ταξιδιού, ενώ εκατοντάδες περιπτώσεις κρίθηκαν ως δυνητικά επικίνδυνες.
Το νέο καθεστώς αφορά κυρίως όσους ταξιδεύουν από τρίτες χώρες για σύντομη παραμονή, είτε για τουρισμό είτε για επαγγελματικούς λόγους, ακόμη και αν δεν απαιτείται βίζα. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται και οι Βρετανοί πολίτες μετά το Brexit, αλλά και ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ευρώπη που δεν διαθέτουν άδεια διαμονής.
Αντίθετα, εκτός του συστήματος παραμένουν οι πολίτες της ΕΕ και της ζώνης Σένγκεν, όσοι έχουν άδεια παραμονής ή μακροχρόνια βίζα, καθώς και ειδικές κατηγορίες όπως πληρώματα μεταφορών, στρατιωτικό προσωπικό σε αποστολές και κάτοικοι μικρών ευρωπαϊκών κρατών. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι χώρες όπως η Ιρλανδία και η Κύπρος δεν εντάσσονται στο σύστημα και συνεχίζουν με τους παραδοσιακούς ελέγχους.
Ωστόσο, η μετάβαση δεν θα είναι εντελώς ομαλή. Όπως επισημαίνουν διεθνείς οργανισμοί αεροδρομίων και αεροπορικών εταιρειών, οι πρώτοι μήνες εφαρμογής αναμένεται να συνοδευτούν από αυξημένους χρόνους αναμονής. Σε ώρες αιχμής, οι καθυστερήσεις μπορεί να φτάσουν ακόμη και τις δύο ώρες, καθώς οι επιβάτες θα πρέπει να περνούν από διαδικασίες καταγραφής που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν.
Μάλιστα, σε αντίθεση με το παρελθόν, δεν θα υπάρχει πλέον η δυνατότητα προσωρινής χαλάρωσης των ελέγχων σε περιόδους αυξημένης κίνησης. Αυτό σημαίνει ότι οι ταξιδιώτες καλούνται να προσαρμοστούν άμεσα, φτάνοντας στα αεροδρόμια αρκετά νωρίτερα από ό,τι είχαν συνηθίσει.
Σε πρακτικό επίπεδο, όσοι διαθέτουν βιομετρικά διαβατήρια θα μπορούν να χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένα σημεία ελέγχου, επιταχύνοντας τη διαδικασία. Αντίθετα, οι υπόλοιποι θα περνούν από επανδρωμένα σημεία, όπου θα γίνεται η πλήρης καταγραφή των στοιχείων τους. Τα δεδομένα αυτά θα αποθηκεύονται για διάστημα έως και τριών ετών, διευκολύνοντας μελλοντικά ταξίδια.
Η Ευρώπη εισέρχεται έτσι σε μια νέα εποχή ελέγχων, όπου η τεχνολογία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Αν και οι αλλαγές ενδέχεται αρχικά να δοκιμάσουν την υπομονή των ταξιδιωτών, οι αρμόδιες αρχές εκτιμούν ότι με την πάροδο του χρόνου το σύστημα θα οδηγήσει σε ταχύτερες και πιο ασφαλείς μετακινήσεις.
