Ο νέος νόμος επιδιώκει να περιορίσει τις πολυετείς διαμάχες μεταξύ συγγενών και να διευκολύνει την αξιοποίηση χιλιάδων ακινήτων που παραμένουν σήμερα ανεκμετάλλευτα
Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζονται τα ακίνητα μέσω κληρονομιάς φέρνει ο νέος νόμος 5303/2026, ο οποίος, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς ακινήτων, αναμένεται να συμβάλει στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων που κρατούν δεσμευμένες χιλιάδες περιουσίες σε ολόκληρη τη χώρα.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα νομοθεσία είναι η αδυναμία συνεννόησης μεταξύ πολλών κληρονόμων για τη διαχείριση ενός ακινήτου. Σε αρκετές περιπτώσεις, σπίτια, διαμερίσματα ή οικόπεδα καταλήγουν σε περισσότερους από έναν δικαιούχους, οι οποίοι δεν μπορούν να συμφωνήσουν για την πώληση, την ενοικίαση ή την αξιοποίησή τους. Έτσι, οι περιουσίες παραμένουν για χρόνια κλειστές και συχνά εγκαταλελειμμένες.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στα στοιχεία της αγοράς. Υπολογίζεται ότι τα περίπου 600.000 κλειστά ακίνητα της χώρας αντιστοιχούν σε σχεδόν ένα εκατομμύριο δικαιώματα ιδιοκτησίας, γεγονός που δείχνει πόσο συχνά οι κληρονομικές εκκρεμότητες οδηγούν σε αδράνεια και απαξίωση της περιουσίας.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη λεγόμενη «νόμιμη μοίρα». Μέχρι σήμερα, ένας δικαιούχος μπορούσε να αποκτήσει ποσοστό συνιδιοκτησίας σε ένα ακίνητο ακόμη και όταν η διαθήκη προέβλεπε διαφορετική κατανομή. Με το νέο πλαίσιο, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται κυρίως σε χρηματική αξίωση. Με απλά λόγια, το ακίνητο μπορεί να παραμείνει σε έναν κληρονόμο, ενώ οι υπόλοιποι θα αποζημιώνονται οικονομικά για το μερίδιό τους.
Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα περιορίσει σημαντικά τις περιπτώσεις εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησίας, οι οποίες συχνά αποτελούν αιτία οικογενειακών εντάσεων και δικαστικών διαφορών. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου ένα ακίνητο ανήκει σε πολλούς συγγενείς διαφορετικών γενεών, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης για την αξιοποίησή του.
Η πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών, Πειραιώς, Αιγαίου και Δωδεκανήσου, Λένα Κοντογεώργου, έχει επισημάνει ότι οι κληρονομικές εκκρεμότητες αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους μεγάλος αριθμός ακινήτων παραμένει εκτός αγοράς, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση πολλών σχετικών υποθέσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές και για τους Έλληνες της διασποράς. Χιλιάδες ομογενείς διατηρούν περιουσιακά δικαιώματα στην Ελλάδα και συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με σύνθετες κληρονομικές διαδικασίες. Όταν οι συγκληρονόμοι κατοικούν σε διαφορετικές χώρες, η λήψη αποφάσεων γίνεται ακόμη πιο δύσκολη, με αποτέλεσμα πολλές περιουσίες να παραμένουν αναξιοποίητες για χρόνια.
Μένει βέβαια να φανεί στην πράξη κατά πόσο οι νέες ρυθμίσεις θα επιτύχουν τον στόχο τους. Η κυβέρνηση και εκπρόσωποι της αγοράς ακινήτων εκτιμούν ότι θα διευκολυνθεί η αξιοποίηση περιουσιών που σήμερα παραμένουν εγκλωβισμένες σε κληρονομικές διαφορές, ενώ παράλληλα περισσότερα ακίνητα ενδέχεται να επιστρέψουν στην αγορά είτε προς πώληση είτε προς ενοικίαση. Αν οι προσδοκίες αυτές επιβεβαιωθούν, οι αλλαγές θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της ακίνητης περιουσίας και των κληρονομικών σχέσεων.
